Παναγία Ελεούσα

Η Παναγία η Ελεούσα είναι η κεντρική εκκλησία του χωριού και λειτουργείται τακτικά. Βρίσκεται κτισμένη στην ανατολική άκρη του χωριού ανάμεσα στα παραδοσιακά σπίτια. Είναι ρυθμού Βυζαντινού μετά τρούλου, πετρόκτιστη, σχετικά μεγάλη για την κοινότητα Κάτω Λευκάρων και έχει την άνεση να χωρέσει γύρω στους 120 πιστούς.

Εξωτερικά διαθέτει μεγάλο και άνετο αυλόγυρο, ο οποίος είναι και πλακόστρωτος. Ο εξωτερικός τοίχος της εκκλησίας φέρει πάχος 120 εκατοστά. Εσωτερικά η εκκλησία είναι ασπρισμένη. Δεν θα συναντήσουμε αγιογραφίες, μα το ξύλινο σκαλιστό εικονοστάσι της είναι και το μοναδικό στο είδος του. Παρουσιάζει σκάλισμα από παραστάσεις αγγέλων και λιονταριών.

Αξίζει να παρατηρήσουμε πως πάνω από το εικονοστάσι υπάρχουν άλλες δύο σειρές εικόνων, το λεγόμενο δωδεκάορτο, όπου απεικονίζονται οι σημαντικότερες στιγμές της ζωής του Κυρίου, όπως ο Βαϊοφόρος, η Ανάληψη, η Ανάσταση και η έγερση του Λαζάρου.

Τα ψαλτήρια είναι καινούργια ξύλινης κατασκευής, αλλά μοντέρνου πρόσφατου σχεδιασμού. Πριν περίπου 25 χρόνια η εκκλησία συντηρήθηκε, το πάτωμα στο εσωτερικό της επιστρώθηκε με καινούργιες πλάκες και οι γύρω τοίχοι του ναού ξύστηκαν. Όταν έσκαπταν το πάτωμα για την εξαγωγή της παλιάς πλάκας, βρήκαν πιθάρια σε βάθος ενός μέτρου κάτω από τη γη. Τα τοποθετούσαν για την αντανάκλαση της φωνής. Επίσης, όταν έξυσαν τους τοίχους, βρήκαν ξανά πιθαράκια τοποθετημένα στους τοίχους. Βγαίνει το συμπέρασμα πως με αυτό τον τρόπο πετύχαιναν την αντανάκλαση της φωνής του ιερέα κατά την ώρα της λειτουργίας.

Η αφιερωμένη εικόνα της είναι πολύ παλιά και φυλάγεται στο εικονοστάσι της εκκλησίας. Γιορτάζεται στις 21 Νοεμβρίου πανηγυρικά, όπου γίνεται λιτάνευση της Αγίας Εικόνας και συγκεντρώνονται πολλοί πιστοί από την περιοχή για να προσκυνήσουν τη Μεγαλόχαρη και να εκκλησιαστούν.

Το Ξωκλήσι του Αρχαγγέλου Μιχαήλ

Το ξωκλήσι του Αρχαγγέλου Μιχαήλ (12ος αιώνας) είναι ένα μέτριο εκκλησάκι, όπου παλιά, επί Τουρκοκρατίας, ήταν η Μητρόπολη Κιτίου και Λευκάρων. Τότε διέθετε κελιά και ήταν χώρος φιλοξενίας του Δεσπότη.

Είναι κτισμένο σε βυζαντινό ρυθμό μετά τρούλου, στη νότια άκρη του χωριού ανάμεσα σε αγρούς της κοινότητας. Δεν είναι πολύ μεγάλο. Πετρόκτιστο εξωτερικά, χωρίς καμπαναριό, διαθέτει μόνο σήμαντρο, ενώ εσωτερικά είναι αγιογραφημένο.

Στον δεξιό τοίχο είναι αγιογραφημένα το Άγιο Μανδήλιο, η Βάπτιση, ο Άγιος Νεόφυτος, ο Άγιος Νικόλαος, ο Αρχάγγελος Μιχαήλ, ο Άγιος Δημήτριος και ο Άγιος Γεώργιος. Στον μεγάλο τρούλο απεικονίζεται η θεότητα του Κυρίου (η Κρίση του Κυρίου).

Το τέμπλο του ναού ήταν παλιό και έχει ανακαινιστεί. Το εκκλησάκι είναι μικρό και απέριττο. Η αφιερωμένη εικόνα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ είναι πολύ παλιά και φυλάγεται σε ειδικό εικονοστάσι. Λειτουργείται δύο φορές τον χρόνο, στις 8 Νοεμβρίου, ημέρα της γιορτής του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, και στις 13 Ιουλίου, ημέρα της γιορτής των Αρχαγγέλων Γαβριήλ και Μιχαήλ.

Ξωκλήσι Αγίου Τιμοθέου

Ο Άγιος Τιμόθεος είναι κτίσμα του 15ου αιώνα. Το ξωκλήσι βρίσκεται κτισμένο στη δυτική άκρη του χωριού, κοντά στο σχολείο της κοινότητας.

Είναι μικρό, πετρόκτιστο, βυζαντινού ρυθμού μετά τρούλου και μόλις που μπορεί να φιλοξενήσει 100 πιστούς. Εσωτερικά διαθέτει μία καμάρα, όπου βρίσκεται ο χώρος προσευχής των πιστών. Υπάρχουν αγιογραφίες, οι οποίες όμως με το πέρασμα των χρόνων έχουν αλλοιωθεί.

Το εικονοστάσι είναι πολύ παλιό και τα τελευταία 20 χρόνια συντηρήθηκε. Η αφιερωμένη εικόνα του Αγίου Τιμοθέου είναι πολύ παλιά και φυλάγεται στην εκκλησία της Παναγίας της Ελεούσας.

Λειτουργείται μία φορά τον χρόνο, στις 22 Ιανουαρίου, ημέρα εορτής του Αγίου Τιμοθέου, όπου μεταφέρεται η Αγία Εικόνα του Αγίου για λιτάνευση. Το ξωκλησάκι δεν διαθέτει καμπαναριό και το κάλεσμα των πιστών γίνεται μόνο με το σήμαντρο.

Εξωκλήσι Αγίας Μαρίνας

Η Αγία Μαρίνα έχει κτιστεί γύρω στον 18ο αιώνα. Είναι μικρή εκκλησία, πετρόκτιστη εξωτερικά και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού.

Είναι βυζαντινού ρυθμού, απλή και εσωτερικά επίπεδη, αλλά αγιογραφημένη. Το καμπαναριό της είναι ψηλό και καμαρωτό και καλεί τους πιστούς όταν λειτουργεί. Έχει πρόσφατα ανακαινιστεί, περίπου το 1998.

Εξωτερικά από το εκκλησάκι υπάρχουν οι ξενώνες, όπου παλιά φιλοξενούσαν τους δασκάλους που έφταναν από τις γύρω περιοχές για να διδάξουν τα παιδιά στο σχολείο της κοινότητας.

Η αφιερωμένη εικόνα είναι μοιρασμένη στα δύο, όπως κατασκευάστηκε, και είναι τοποθετημένη σε ειδικό προσκυνητάρι σε σχήμα καμάρας στον τοίχο. Λειτουργείται δύο φορές τον χρόνο, στις 17 Ιουλίου, ημέρα εορτής της Αγίας Μαρίνας, και τη Δευτέρα ή Τρίτη της Λαμπρής.

Ξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου

Το ξωκλησάκι του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται κτισμένο στα ανατολικά του χωριού Κάτω Λεύκαρα, στην κορυφή ενός λόφου.

Είναι μικρό και απλό ξωκλήσι, πετρόκτιστο εξωτερικά. Δεν διαθέτει καμπαναριό, παρά μόνο σήμαντρο. Το εσωτερικό του είναι ασπρισμένο και λιτό. Διαθέτει απλό σκαλιστό ξύλινο εικονοστάσι, με λιγοστά καθίσματα για τους πιστούς.

Η αφιερωμένη εικόνα του Αγίου Γεωργίου φυλάγεται σε ειδικό προσκυνητάρι που εφάπτεται στον τοίχο και είναι πάρα πολύ παλιά. Λειτουργείται μία φορά τον χρόνο, στις 23 Απριλίου, ημέρα εορτής του Αγίου Γεωργίου.

Άγιος Ραφαήλ

Η εκκλησία του Αγίου Ραφαήλ βρίσκεται στην είσοδο της κοινότητας των Κάτω Λευκάρων. Αποτελεί ένα λιτό καμαροσκέπαστο ναό με ξυλόστεγη κεραμοσκεπή στέγη.

Ο Άγιος Ραφαήλ εορτάζει δύο μέρες μετά το Άγιο Πάσχα και συγκαταλέγεται στη χορεία των Νεοφανών Αγίων, που μαρτύρησαν σχεδόν αμέσως μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, το 1453 μ.Χ.