Εκκλησίες

Εκκλησία Τιμίου Σταυρού

Η υπέροχη εκκλησία των Λευκάρων είναι αφιερωμένη στον Τίμιο Σταυρό και χρονολογείται από τον 14ο αιώνα. Σύμφωνα με τον βυζαντινολόγο Αθανάσιο Παπαγεωργίου το ανατολικό τμήμα του ναού χρονολογείται στον 14ο αιώνα, δηλαδή μετά από εξέταση διασωθέντων τοιχογραφιών πίσω από το τέμπλο του ναού. Η ημερομηνία αυτή επιβεβαιώνεται και από τη μετρική «επιγραφή του Ολιβιανού», που εμφανίζεται στο κάτω μέρος του Χρυσού Σταυρού των Λευκάρων. Υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες ότι ο Ολιβιανός ήταν Επίσκοπος Λευκάρων το 1307 κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται αδιαμφισβήτητα και από τη σημείωση του ιδρυτή σε ένα χειρόγραφο που χρονολογείται από τον 14ο αιώνα, το οποίο φυλάσσεται στο χρηματοκιβώτιο της Εκκλησίας. Στο τέλος αυτού του χειρογράφου, που είναι πολύτιμο Ευαγγελικό, σημειώνεται ότι γράφτηκε το 1345/46 και ότι ο μοναχός Γαβριήλ που ήταν ηγούμενος και ιδρυτής της μονής «Τίμιος και Ζωοδόχος Σταυρός Φανερωμένος» πλήρωσε όλα τα έξοδα. Το 1740 ο ναός αναστηλώθηκε και το ξυλόγλυπτο τέμπλο κατασκευάστηκε στη συνέχεια από τον Ρόδιο γλύπτη Χατζηκυριάκο, τον οποίο κάλεσε ο ναός Λουρέντζος για το σκοπό αυτό.

Μια επιγραφή στο κάτω μέρος της εικόνας της Κατάθεσης του Χριστού δίνει μαρτυρία ότι το 1761 το τέμπλο ήταν επίχρυσο και στην τελετή παρευρέθηκε ο τότε επίσκοπος Κιτίου Μακάριος.

Το 1857 το υπέροχο καμπαναριό της Εκκλησίας, οι καμπάνες του οποίου δωρήθηκαν από ευσεβείς χριστιανούς Λευκάρες στο εξωτερικό, κατασκευάστηκε. Σύμφωνα με την παράδοση ο Σταυρός στα Πάνω Λεύκαρα φέρεται να μεταφέρθηκε στο χωριό από την Αγία Ελένη κατά την επίσκεψή της στην Κύπρο.

Παρεκκλήσι Αγίου Ξενοφών του Ξορινού

Η εκκλησία του Αγίου Ξενοφών βρίσκεται σε κεντρική τοποθεσία, μέσα στα σοκάκια του διαμερίσματος των Πάνω Λευκάρων. Πρόκειται για ένα καμαροσκέπαστο ξυλοστεγή ναό επενδυμένο εξωτερικά με πέτρα. Η αρχιτεκτονική της εκκλησίας «δένει» ουσιαστικά με την αρχιτεκτονική των σπιτιών. Ο εσωτερικός χώρος του ναού είναι λιτός, καθώς αποτελείται από ένα τέμπλο με λιγοστές εικόνες, ενώ εικόνες υπάρχουν και επάνω στους τοίχους της εκκλησίας. Ξεχωρίζει η εικόνα του Αγίου Ξενοφώντος με τη γυναίκα και τα παιδιά του.

Παρεκκλήσι Αγίου Ανδρονίκου

Ο ναός του Αγίου Ανδρονίκου βρίσκεται στον ιστορικό πυρήνα του διαμερίσματος των Πάνω Λευκάρων και πιθανώς να αποτελούσε, κατά τον αρχιτέκτονα Γλαύκο Παπαδούρη, το κέντρο των μεσαιωνικών Λευκάρων. Η μνήμη του Αγίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 9 Οκτωβρίου.

Εξωκλήσι Μεταμορφώσεως του Σωτήρος

Στα νοτιοδυτικά του διαμερίσματος των Λευκάρων, σε θέση επιβλητική και περίοπτη, προβάλλει ο ναΐσκος της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, γνωστός με το όνομα «Σωτήρα» που έδωσε και το όνομά του στο ίδιο το βουνό. Στο ξωκλήσι αυτό οδηγά ανηφορικός δρόμος που αρχίζει από το μνημείο των πεσόντων Λευκαριτών και φτάνει στο εκκλησάκι ύστερα από πεζοπορία 20 περίπου λεπτών. Μπορεί ακόμα κανένας να φτάσει και με αυτοκίνητο σε ελάχιστα λεπτά.

H εκκλησία του Σωτήρος ανάγεται στο 14ον αιώνα και θεμελιωτής της φέρεται ο πατήρ Γαβριήλ που θεωρείται ο κτήτορας της μεγάλης εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού.

Από την κορυφή της Σωτήρας μπορεί ο επισκέπτης να απολαύσει την καταπληκτική θέα που απλώνεται μπροστά του και εκτείνεται προς όλα τα σημεία του ορίζοντα.

Το τοπίο γύρω από τα Λεύκαρα είναι μεγαλόπρεπο. Στις υπώρειες του βουνού της Σωτήρας εκτείνεται η ορεινή κοιλάδα των Λευκάρων αμφιθεατρικά, με τις κεραμιδένιες στέγες του χωριού να χρωματίζουν ευχάριστα το τοπίο.

Στα βόρεια διαγράφεται η λοφοσειρά του «κάστρου» με τις τραχιές κορυφές των γύρω λόφων και στο βάθος του ορίζοντα ανατολικά απλώνεται η θάλασσα του Κιτίου σταφταλίζοντας στο φως του ήλιου.

Παρεκκλήσια Αγίων Αναργύρων και Αγίου Νεοφύτου

Είναι δυο τα παρεκκλήσια που υπάρχουν στο δημοτικό διαμέρισμα των Πάνω Λευκάρων που είναι αφιερωμένα στους Αγίους Αναργύρους, Κοσμά και Δαμιανό και στον Άγιο Νεόφυτο. Το ένα το μεγαλύτερο, που βρίσκεται στο έμπα του χωριού, έχει μέγεθος κανονικής εκκλησίας που ερειπωμένη και ετοιμόρροπη αποκαταστάθηκε στη σημερινή της μορφή στις αρχές της δεκαετίας του 1950 με εθελοντική εργασία και συνεισφορά πολλών Λευκαριτών. Το άλλο παρεκκλήσι είναι πολύ μικρότερο και βρίσκεται λίγο πιο κάτω από το πρώτο.

Οι Άγιοι Ανάργυροι θεωρούνται από τους πιστούς ως ιατροί που θεραπεύουν σωματικά και ψυχικά. Ο Άγιος Νεόφυτος, μεγάλη ασκητική μορφή αλλά και σημαντικότατη μορφή των γραμμάτων που έζησε τον 12ον αιώνα καταγόταν από τα Λεύκαρα όπως ο ίδιος αναφέρει. Γι΄αυτό και το απολυτίκιό του λέει: ¨Των Λευκάρων το κλέος και Κυπρίων το καύχημα¨.

Ο Άγιος Νεόφυτος τιμάται και γιορτάζεται παγκύπρια στις 28 Σεπτεμβρίου και στις 24 Ιανουαρίου.

Παρεκκλήσι Αγίου Γεωργίου του Κοντού

Το παρεκκλήσι αυτό βρίσκεται στο κέντρο του διαμερίσματος, κοντά στη θέση της παλιάς Αγοράς στην οποία είναι κτισμένο τώρα το ξενοδοχείο ¨Αγορά¨. Έχει ρυθμό βασιλικής με τρούλλο και στο εσωτερικό του φέρει τοιχογραφίες.

Η επωνυμία ¨Κοντός¨ είναι γιατί είναι κοντά, δηλαδή μέσα στο χωριό σε αντιδιαστολή με ένα άλλο Άη Γιώρκη, τον ¨αη Γιώρκη τον Οξή που είναι ξωκκλήσι έξω από το χωριό και ανήκει στο δημοτικό διαμέρισμα των Κάτω Λευκάρων.

Εξωκκλήσι Παναγίας της Λιβαδιώτισσας

Από το δημοτικό διαμέρισμα Πάνω Λευκάρων, παίρνοντας προς βορρά το δρόμο που οδηγεί στο δημοτικό διαμέρισμα του Κόρνου και κατηφορίζοντας τον αγροτικό ασφαλτοστρωμένο δρόμο που υπάρχει αμέσως μετά την έξοδο του διαμερίσματος, σε είκοσι λεπτά με τα πόδια, αντικρύζει κανείς το βυζαντινό εκκλησάκι της Παναγίας της Λιβαδιώτισσας, έξοχο δείγμα βυζαντινής αρχιτεκτονικής.

Εξωκλήσι Αγίας Αναστασίας

Αυτό το παρεκκλήσι, αφιερωμένο στη Αγία Αναστασία τη Θεραπεύτρια, βρίσκεται δυτικά του διαμερίσματος στα όρια της κατοικημένης περιοχής και της χώρας. Το παρεκκλήσι που σώζεται σήμερα χτίστηκε το 1927 στα ερείπια ενός παλαιότερου ναού που καταστράφηκε από πυρκαγιά το 2014.

Λειτουργεί κάθε χρόνο στις 2 Δεκεμβρίου, την ημερομηνία κατά την οποία γιορτάζεται η Αγία Αναστασία.

Παρεκκλήσι Αγίου Μάμα

Το παρεκκλήσι αυτό είναι ενταγμένο στο συγκρότημα του μικρού ξενοδοχείου «ΛΕΥΚΑΡΑΜΑ» και είναι ίσως το παλαιότερο από τα παρεκκλήσια του διαμερίσματος των Πάνω Λευκάρων, με πιθανό χρόνο οικοδόμησής του το 902 μ.Χ. Υπάρχουν στον ναΐσκο αυτό αξιόλογες εικόνες του 19ου και των αρχών του 20 αιώνα αφιερώματα πιστών.

Παρεκκλήσι Αγίου Δημητρίου

Το παρεκκλήσι του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται στην πάνω γειτονιά του διαμερίσματος των Πάνω Λευκάρων λίγα μέτρα από τον περιφερειακό «νεοδρόμο». Λειτουργείται εκτός από την ονομαστική εορτή του Αγίου στις 26 Οκτωβρίου και την Παρασκευή της Διακαινησίμου μετά την Κυριακή του Πάσχα. Αυτή την ημέρα υπήρχε το έθιμο να εκκλησιάζονται εδώ όλες οι νέες του χωριού που έρχονταν με τα λαμπριάτικά τους φορέματα και τα στολίδια τους, ενώ οι νέοι έμεναν απέξω και τις μετρούσαν. Μάλιστα έγραφαν στον εξωτερικό τοίχο του ναού π.χ. «60 κοπέλλες όμορφες στον Άγιο Δημήτριο».